قیمت مرغ به کیلویی ۴۵۰ هزار تومان رسید

بازار مرغ در ایران با تناقضی قابل‌توجه روبه‌رو شده است؛ از یک سو مصرف‌کنندگان با افزایش قیمت مرغ و قطعات مختلف آن مواجه‌اند و از سوی دیگر، مرغداران از رشد هزینه نهاده‌ها، کمبود نقدینگی و زیان‌ده بودن تولید گلایه دارند. این وضعیت در حالی رخ داده که آمارهای رسمی از افزایش ۹ درصدی تولید گوشت طیور در شهریورماه حکایت می‌کنند؛ موضوعی که این پرسش را مطرح می‌کند که چرا رشد تولید نتوانسته به کاهش قیمت‌ها و بهبود قدرت خرید خانوارها منجر شود؟

مرغ طی سال‌های گذشته یکی از مهم‌ترین منابع تأمین پروتئین خانوارهای ایرانی بوده است. قیمت پایین‌تر آن در مقایسه با گوشت قرمز باعث شده بود این محصول جایگاه ثابتی در سبد غذایی بسیاری از خانواده‌ها داشته باشد. با این حال، افزایش هزینه‌های زندگی و رشد قیمت مواد غذایی، خرید مرغ را نیز برای بخشی از خانوارها دشوار کرده است.

قیمت مرغ در بازار تهران چقدر است؟

بررسی‌های میدانی از برخی مراکز عرضه مرغ در مناطق غرب و مرکز تهران نشان می‌دهد قیمت انواع مرغ و قطعات آن با اختلاف قابل‌توجهی عرضه می‌شود. بر اساس نرخ‌های مشاهده‌شده، قیمت هر کیلوگرم مرغ کامل تازه کشتار روز بین ۳۸۰ تا ۴۵۰ هزار تومان است.

قیمت برخی دیگر از محصولات مرغ نیز به شرح زیر گزارش شده است:

با این قیمت‌ها، خرید دو کیلوگرم مرغ کامل بین ۷۶۰ تا ۹۰۰ هزار تومان هزینه دارد؛ مبلغی که می‌تواند سهم قابل‌توجهی از بودجه غذایی خانوارهای دارای درآمد ثابت را به خود اختصاص دهد.

البته نرخ قطعات مختلف مرغ و محصولات بسته‌بندی‌شده با توجه به کیفیت، وزن، نوع بسته‌بندی و محل عرضه متفاوت است.

اختلاف قیمت مرغ از تولید تا مصرف چقدر است؟

یکی از مسائل مهم بازار مرغ، فاصله میان قیمت‌های اعلام‌شده در مراکز رسمی و نرخ‌هایی است که مصرف‌کنندگان در برخی فروشگاه‌ها مشاهده می‌کنند.

بر اساس گزارشی که در ۲۸ مهرماه درباره قیمت مرغ در میادین میوه و تره‌بار منتشر شد، نرخ هر کیلوگرم مرغ گرم با مجوز وزارت جهاد کشاورزی از ۲۵۰ هزار تومان به ۳۲۰ هزار تومان افزایش یافته بود. در همان گزارش، قیمت مرغ در سطح بازار بین ۲۶۰ تا ۳۴۰ هزار تومان اعلام شده بود.

مقایسه این نرخ‌ها با قیمت‌های مشاهده‌شده در برخی مراکز عرضه نشان می‌دهد فاصله قابل‌توجهی میان قیمت‌ها وجود دارد. بخشی از این اختلاف ممکن است به تفاوت کیفیت، هزینه حمل‌ونقل، بسته‌بندی و محل فروش مربوط باشد؛ اما سهم کشتارگاه‌ها، واحدهای بسته‌بندی، شبکه توزیع و فروشندگان در افزایش قیمت نهایی نیز نیازمند بررسی دقیق است.

نکته مهم اینجاست که چرا با وجود پرداخت قیمت‌های بالاتر از سوی مصرف‌کنندگان، برخی مرغداران همچنان از زیان‌ده بودن فعالیت خود خبر می‌دهند؟ برای پاسخ به این پرسش باید هزینه تولید و نحوه توزیع درآمد در حلقه‌های مختلف زنجیره مرغ بررسی شود.

افزایش هزینه نهاده‌ها و کمبود نقدینگی؛ چالش مرغداران

مرغداران علاوه بر افزایش هزینه‌های جاری، با مشکل تأمین سرمایه در گردش نیز روبه‌رو هستند. رشد قیمت نهاده‌های دامی و طیور، هزینه تولید را افزایش داده و تأمین نقدینگی مورد نیاز برای ادامه فعالیت واحدهای مرغداری را دشوارتر کرده است.

اکبر فتحی، معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، ۲۶ مهرماه درباره برنامه‌های این وزارتخانه برای بهبود وضعیت تولید اعلام کرد که افزایش بهره‌وری و ارتقای کیفیت نهاده‌ها و خوراک دام و طیور می‌تواند هزینه‌های تولید را کاهش دهد و فاصله قیمت محصول از مرحله تولید تا مصرف را کمتر کند.

او همچنین عرضه مستقیم محصولات و کوتاه کردن مسیر توزیع را از راهکارهای کاهش فاصله میان قیمت دریافتی تولیدکننده و مبلغ پرداختی مصرف‌کننده دانست. به گفته فتحی، برنامه‌هایی برای تأمین مالی تولیدکنندگان با مشارکت بانک کشاورزی، بانک تجارت و تشکل‌های تولیدی در حال پیگیری است.

معاون وزیر جهاد کشاورزی در اظهارات دیگری با اشاره به پیامدهای آزادسازی نرخ ارز گفت نیاز صنعت دام و طیور به سرمایه در گردش پس از اجرای این سیاست دست‌کم چهار برابر شده است. او همچنین تأکید کرد که روش‌های سنتی تأمین مالی بانکی برای پاسخ‌گویی به نیاز این صنعت کافی نیست و باید از ظرفیت بازار سرمایه و تأمین مالی زنجیره‌ای نیز استفاده شود.

فتحی در اول آبان‌ماه نیز بر تأمین به‌موقع نهاده‌ها، افزایش بهره‌وری، اصلاح سیاست‌های تنظیم بازار و پرهیز از قیمت‌گذاری دستوری تأکید کرد و پیش‌بینی‌پذیر شدن شرایط بازار را یکی از الزامات پایداری تولید دانست.

مرغداران از فروش محصول زیر قیمت تمام‌شده می‌گویند

در کنار اظهارات مسئولان وزارت جهاد کشاورزی، فعالان صنعت مرغداری نیز نسبت به افزایش هزینه‌ها و نامتناسب بودن قیمت فروش با هزینه تمام‌شده تولید هشدار داده‌اند.

حبیب اسدالله‌نژاد، مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی کشور، در اظهارات منتشرشده در مهرماه اعلام کرده بود که قیمت تمام‌شده تولید هر کیلوگرم مرغ زنده برای مرغدار حدود ۲۵۰ هزار تومان است؛ در حالی که برخی تولیدکنندگان در مقطعی محصول خود را با قیمت ۱۶۰ تا ۱۸۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم فروخته‌اند.

او همچنین از افزایش قیمت نهاده‌های مورد نیاز مرغداری‌ها خبر داده و گفته بود قیمت هر کیلوگرم ذرت در سامانه بازارگاه به حدود ۶۹ هزار تومان و قیمت کنجاله سویا به بیش از ۱۰۰ هزار تومان رسیده است. این ارقام پیش از اصلاح نرخ ارز به‌ترتیب حدود ۴۳ هزار و ۷۰ هزار تومان اعلام شده بود.

البته قیمت مرغ زنده در مرحله فروش از سوی مرغدار با قیمت مرغ کشتارشده و قطعات بسته‌بندی‌شده در فروشگاه‌ها یکسان نیست. هزینه‌های کشتار، بسته‌بندی، حمل‌ونقل و توزیع نیز در فاصله میان این مراحل به قیمت محصول اضافه می‌شود.

با این حال، هم‌زمانی گزارش زیان تولیدکنندگان با قیمت‌های بالای پرداختی مصرف‌کنندگان، ضرورت شفاف‌سازی سهم هر حلقه از قیمت نهایی مرغ را بیشتر کرده است.

تولید گوشت طیور در شهریور ۹ درصد افزایش یافت

افزایش قیمت مرغ در شرایطی ادامه دارد که آمارهای رسمی از رشد تولید گوشت طیور حکایت می‌کنند. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران که ۲۶ مهرماه منتشر شد، تولید گوشت انواع طیور در کشتارگاه‌های رسمی کشور طی شهریور ۱۴۰۵ به ۲۴۳ هزار و ۸۶۶ تن رسید.

این میزان در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۹ درصد افزایش داشته است. از مجموع گوشت تولیدشده نیز حدود ۲۳۷ هزار و ۷۲۲ تن به گوشت مرغ اختصاص داشته است.

این آمار نشان می‌دهد افزایش قیمت مرغ را نمی‌توان در همه شرایط صرفاً به کمبود تولید نسبت داد. هزینه نهاده‌ها، قیمت انرژی، هزینه کشتار و بسته‌بندی، حمل‌ونقل، شرایط توزیع و میزان تقاضای مؤثر همگی در تعیین قیمت نهایی نقش دارند.

از سوی دیگر، کاهش قدرت خرید خانوارها می‌تواند باعث شود بخشی از مردم با وجود نیاز به محصولات پروتئینی، توان خرید مقدار مورد نیاز خود را نداشته باشند. بنابراین افزایش تولید به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که دسترسی مصرف‌کنندگان به مرغ ارزان‌تر یا آسان‌تر شود.

چرا افزایش تولید به کاهش قیمت مرغ منجر نشده است؟

رشد تولید زمانی می‌تواند به کاهش قیمت مصرف‌کننده منجر شود که سایر بخش‌های زنجیره نیز شرایط مناسبی داشته باشند. اگر هزینه نهاده‌ها افزایش یابد، تولیدکننده با کمبود نقدینگی مواجه شود یا هزینه‌های توزیع و فروش بالا برود، افزایش حجم تولید لزوماً به کاهش قیمت نهایی منجر نخواهد شد.

در بازار فعلی مرغ، چند عامل اهمیت ویژه‌ای دارند:

• افزایش هزینه نهاده‌ها: رشد قیمت ذرت و کنجاله سویا هزینه تمام‌شده تولید را بالا برده است.
• کمبود سرمایه در گردش: مرغداران برای تأمین نهاده‌ها و ادامه تولید به نقدینگی بیشتری نیاز دارند.
• فاصله قیمت تولید تا مصرف: اختلاف نرخ مرغ زنده با قیمت محصول در فروشگاه‌ها، ضرورت بررسی هزینه‌ها و سهم واسطه‌ها را نشان می‌دهد.
• هزینه‌های توزیع و بسته‌بندی: حمل‌ونقل، کشتار و بسته‌بندی بر قیمت نهایی محصول تأثیر می‌گذارند.
• کاهش قدرت خرید خانوارها: افزایش قیمت مواد غذایی می‌تواند دسترسی بخشی از مصرف‌کنندگان به پروتئین مورد نیاز را محدود کند.