علت داغ کردن خودرو و خطرات آمپر بالا / راهنمای پیشگیری از خرابی موتور
بالا رفتن آمپر آب و داغ کردن خودرو یکی از رایجترین مشکلات رانندگان در فصل گرما و ترافیکهای سنگین شهری است؛ مشکلی که اگر بهموقع جدی گرفته نشود، میتواند به آسیبهای سنگین و پرهزینهای مثل سوختن واشر سرسیلندر یا حتی خرابی کامل موتور منجر شود.
بسیاری از رانندگان تصور میکنند داغ کردن خودرو فقط به کم شدن آب رادیاتور مربوط میشود، اما در واقع سیستم خنککننده خودرو مجموعهای از قطعات مختلف است که اختلال در هرکدام از آنها میتواند باعث افزایش غیرعادی دمای موتور شود.
کارشناسان فنی میگویند در بسیاری از موارد، علائم اولیه داغ کردن خودرو مدتها قبل ظاهر میشود اما راننده آنها را نادیده میگیرد؛ از کارکرد غیرعادی فن گرفته تا کاهش سطح مایع خنککننده یا حتی روشن بودن دائمی کولر در شرایط پرفشار.
کم شدن آب رادیاتور؛ رایجترین علت داغ کردن خودرو
اولین و شایعترین دلیل بالا رفتن دمای موتور، کم شدن سطح مایع خنککننده یا همان آب رادیاتور است.
مایع خنککننده وظیفه دارد گرمای تولیدشده در موتور را جذب و از طریق رادیاتور دفع کند. وقتی سطح این مایع کاهش پیدا میکند، انتقال حرارت بهدرستی انجام نمیشود و دمای موتور بالا میرود.
نشتی شلنگها، سوراخ شدن رادیاتور، خرابی درب منبع انبساط یا تبخیر تدریجی آب در خودروهایی که ضدیخ استاندارد ندارند، از مهمترین دلایل کم شدن آب رادیاتور هستند.
کارشناسان تأکید میکنند استفاده از آب معمولی بهجای ضدیخ استاندارد، علاوه بر ایجاد رسوب، نقطه جوش سیستم را پایین میآورد و احتمال داغ کردن خودرو را بیشتر میکند.
خرابی فن رادیاتور؛ مشکلی که بیشتر در ترافیک خودش را نشان میدهد
اگر خودرو در ترافیک یا زمان توقف داغ میکند اما هنگام حرکت دمای آن پایین میآید، یکی از اولین قطعاتی که باید بررسی شود فن رادیاتور است.
فن وظیفه دارد هنگام توقف خودرو، جریان هوا را از میان رادیاتور عبور دهد تا گرمای مایع خنککننده دفع شود. خرابی موتور فن، سوختن فیوز، اختلال در رله فن یا خرابی سنسور دما میتواند باعث شود فن دیر روشن شود یا اصلاً کار نکند.
در بسیاری از خودروها، رانندگان زمانی متوجه خرابی فن میشوند که آمپر آب ناگهان بالا میرود و کولر هم دیگر خنک نمیکند؛ چون در اغلب خودروها عملکرد کولر و فن رادیاتور به هم وابستهاند.
خرابی ترموستات؛ قطعه کوچکی که موتور را جوش میآورد
ترموستات قطعهای کوچک اما بسیار مهم در سیستم خنککننده است که جریان مایع بین موتور و رادیاتور را کنترل میکند.
اگر ترموستات در حالت بسته گیر کند، مایع خنککننده نمیتواند وارد رادیاتور شود و گرما داخل موتور حبس میشود. در این شرایط، آمپر آب معمولاً خیلی سریع بالا میرود.
یکی از نشانههای خرابی ترموستات این است که شلنگ بالای رادیاتور بسیار داغ میشود اما شلنگ پایین همچنان سرد باقی میماند.
بسیاری از رانندگان به اشتباه ترموستات را بهطور کامل حذف میکنند، در حالی که این کار میتواند عملکرد موتور را مختل کند و در بلندمدت مصرف سوخت و استهلاک را افزایش دهد.
گرفتگی رادیاتور؛ دشمن پنهان سیستم خنککننده
رسوب، زنگزدگی و آلودگی داخل رادیاتور میتواند مسیر گردش مایع خنککننده را مسدود کند و باعث کاهش شدید راندمان خنککاری شود.
این مشکل بیشتر در خودروهایی دیده میشود که سالها از آب شهری بهجای ضدیخ استاندارد استفاده کردهاند.
گرفتگی رادیاتور معمولاً بهصورت تدریجی خودش را نشان میدهد؛ یعنی خودرو ابتدا فقط در سربالایی یا ترافیک داغ میکند اما بهمرور زمان مشکل شدیدتر میشود.
کارشناسان توصیه میکنند سیستم خنککننده خودرو بهصورت دورهای شستوشو شود و ضدیخ طبق استاندارد کارخانه تعویض شود.
خرابی واترپمپ؛ وقتی گردش آب متوقف میشود
واترپمپ یا پمپ آب وظیفه گردش مایع خنککننده در موتور و رادیاتور را برعهده دارد. خرابی پروانه داخلی، نشتی یا هرز شدن محور واترپمپ میتواند باعث اختلال در جریان آب شود.
در برخی موارد، واترپمپ ظاهراً سالم است اما پروانه داخلی آن شکسته و دیگر آب را بهخوبی پمپاژ نمیکند. نتیجه این اتفاق، افزایش دمای موتور و داغ کردن خودرو است.
صدای غیرعادی از جلوی موتور، نشتی آب زیر خودرو یا نوسان دمای موتور از علائم احتمالی خرابی واترپمپ هستند.
روشن بودن دائمی کولر در فشار بالا
کولر خودرو فشار مضاعفی به موتور وارد میکند، مخصوصاً در روزهای بسیار گرم، ترافیک سنگین یا سربالاییها.
اگر سیستم خنککننده خودرو ضعیف شده باشد، روشن بودن مداوم کولر میتواند باعث بالا رفتن سریع دمای موتور شود. این موضوع در خودروهای قدیمی یا خودروهایی با موتور کمحجم بیشتر دیده میشود.
بعضی رانندگان زمانی که آمپر آب بالا میرود همچنان کولر را روشن نگه میدارند؛ کاری که میتواند شرایط را بدتر کند.
خرابی واشر سرسیلندر؛ خطرناکترین علت داغ کردن خودرو
اگر خودرو مرتب داغ میکند، آب رادیاتور کم میشود اما نشتی مشخصی دیده نمیشود، یا از اگزوز دود سفید خارج میشود، ممکن است مشکل از واشر سرسیلندر باشد.
سوختن واشر سرسیلندر باعث میشود گازهای داغ موتور وارد سیستم خنککننده شوند و دمای موتور بهسرعت بالا برود.
مخلوط شدن آب و روغن، وجود حباب داخل منبع انبساط، کاهش شدید توان موتور و بد کار کردن خودرو از نشانههای رایج این مشکل هستند.
هزینه تعمیر واشر سرسیلندر معمولاً بالاست و بیتوجهی به آن میتواند به آسیب کامل موتور منجر شود.
رانندگی با آمپر بالا؛ اشتباهی که موتور را نابود میکند
بعضی رانندگان تصور میکنند تا زمانی که خودرو حرکت میکند، میتوانند با آمپر بالا به رانندگی ادامه دهند. این یکی از خطرناکترین اشتباهات ممکن است.
وقتی دمای موتور بیش از حد بالا میرود، قطعات فلزی منبسط میشوند و احتمال تاب برداشتن سرسیلندر یا آسیب جدی به موتور افزایش پیدا میکند.
کارشناسان توصیه میکنند در صورت بالا رفتن غیرعادی آمپر، کولر فوراً خاموش شود، خودرو در محل امن متوقف شود و تا خنک شدن موتور از باز کردن درب رادیاتور خودداری شود؛ زیرا فشار بالای سیستم میتواند باعث پاشش آب جوش و سوختگی شدید شود.
چرا رسیدگی به سیستم خنککننده اهمیت دارد؟
سیستم خنککننده خودرو فقط برای جلوگیری از جوش آوردن موتور نیست؛ این سیستم نقش مهمی در عملکرد صحیح موتور، کاهش استهلاک و مصرف سوخت دارد.
بسیاری از خرابیهای سنگین موتور با یک بررسی ساده سطح ضدیخ، سرویس فن یا تعویض بهموقع قطعات ارزانقیمت قابل پیشگیری هستند.
به همین دلیل کارشناسان توصیه میکنند رانندگان، مخصوصاً پیش از سفرهای تابستانی، وضعیت رادیاتور، فن، ضدیخ و شلنگهای سیستم خنککننده را جدی بگیرند؛ چون بیتوجهی به این بخش میتواند هزینهای چند ده میلیونی ایجاد کند.
